नेपाली समय: ०९:०२:५१ बिहान
वि.सं २०७७ जेठ २४   शनिवार

नेपालको नयाँ नक्सा सार्वजनिकः औपचारिक रुपले पहिलो पल्ट लिम्पियाधुरा, लिपुलेक र कालापानी अब नेपाल भित्र

निर्माण सञ्चार, ७ जेठ, काठमाडौं । लिम्पियाधुरा, लिपुलेक र कालापानी नेपालका तर्फबाट पहिलो पटक औपचारिक रुपमा नेपाली भूभाग भित्र रहेर नयाँ नक्सा सार्वजनिक भएको छ ।

सरकारले पहिलो पटक लिम्पियाधुरा, लिपुलेक र कालापानी समेटिएको अद्यावधिक नक्सा सार्वजनिक गरेको हो।

बुधबार दिउँसो सिंहदरबारस्थित मन्त्रलायमा भूमि व्यवस्थामन्त्री पद्मकुमारी अर्यालले सञ्चार साक्षात्कार समारोह बीच नयाँ नेपालको नयाँ नक्सा सार्वजनिक गरेकी हुन्।

आधुनिक नेपाल (राष्ट्र एकीकरण पछि) को भौगोलिक रुपमा नेपाली भूभाग नै रहेर पनि लिम्पियाधुरा, लिपुलेक र कालापानी करिब ७ दशकदेखि नेपाली भूभाग बाहिर थियो । जसलाई मुलुकको राजनीतिक प्रशासनिक नक्साभित्र नपार्दा मिचाहा छिमेकीलाई आफ्नो भनी दाबी गर्ने वा मिच्ने आधार बनिरहेको थियो । 

जसलाई नेपालले औपचारिक रुपमा आफ्नो राजनीतिक, प्रशासनिक नक्साभित्र समावेश गरेर सार्वजनिक गरेको यो पहिलो पटक हो ।

राजकीय तथा शासकीय स्वरुपले हेर्दा गणतन्त्रात्मक संघीय व्यवस्था बनेपछिको नेपाल जसरी नयाँ नेपाल हो त्यसरी नै राजनीतिक प्रशासनिक रुपले आजसम्म नसमेटिएको भूगोल नक्साभित्र समेटिएपछि यो ऐतिहासिक घटनाले नयाँ नक्सा जन्माएको पक्कै हो ।

नयाँ नक्सामा नेपालको उत्तरी, पूर्वीय, पश्चिमी र दक्षिणी अन्तर्राष्ट्रिय सीमासहित राजनीतिक र प्रशासनिक प्रबन्ध समेत पहिलो पटक नै समावेश गरिएको छ।

यस अघिको नेपाली प्रशासनिक राजनीतिक नक्साभित्र उक्त तीन भौगोलिक क्षेत्रहरु समावेश थिएनन् । जसमा गुञ्जी, नाबी कुटी जस्ता भूभागहरु छुटेका थिए । 

सरकारले नयाँ नक्साका आधारमा निशाना छाप र लोगो समेत प्रयोगमा ल्याउने निर्णय गरिसकेको छ। निशान छाप र लोगो प्रयोगमा ल्याउन र वैधानिकता दिलाउनका लागि सरकारले संविधानको अनुसूची संशोधन गर्नु पर्ने छ । 

यसबारे मन्त्री अर्यालले अब केही दिनभित्रै यसका लागि संविधान संशोधन गर्न संसद्मा विधेयक पेश गर्ने तयारी गरेको पनि जानकारी दिइन् । 

नयाँ नक्साले समेटिएका पश्चिम उत्तरी क्षेत्रका लिम्पियाधुरा, लिपुलेक र कालापानी क्षेत्र अन्तर्गत रहेका भूभागलाई सङ्घीयताअनुरूप प्रदेश र स्थानीय तहमा पनि समावेश गरिएको मन्त्री अर्यालले बताइन् ।

गत सोमबार भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्री अर्यालले मन्त्रिपरिषद् वैठकमा उक्त नक्सा पेश गरेकी थिइन्। 

सोही दिन मन्त्रिपरिषद् वैठकबाट नयाँ नक्सा स्वीकृत पनि भएको थियो ।

नेपालले नयाँ राजनितिक नक्सा पारित भएसँगै नेपालको क्षेत्रफल पनि बढेको छ । मन्त्री अर्यालले बताए अनुसार हालसम्म रहेको नेपालको क्षेत्रफल १ लाख ४७ हजार १ सय ८१ वर्ग किलोमिटरमा अब ३ सय ३५ वर्ग किलोमिटर थपिने छ ।

गएको जेठ २ गते सरकारले संघीय संसदमा नीति तथा कार्यक्रम पेश गरेको थियो । सो नीति तथा कार्यक्रमले भारतले अतिक्रमण गरेको लिपुलेक, लिम्पियाधुरा, कालापानीलगायत भू–भाग समेटेर नयाँ नक्सा जारी गर्ने घोषणा सरकारले गरेको थियो। 

केही हप्ता अघि भारतले नेपाली भूमि लिपुलेक जोडेर चीनको मानसरोवर जाने सडक बनाएको भारतीय गृहमन्त्रीले सार्वजनिक गरेपछि नेपालमो त्यसको तीव्र विरोध हुँदै आएको थियो ।

नेपाल सरकारले भारतको कार्य ‘खेदजनक’ भनी संवादका लागि आग्रह समेत गरको थियो । कूटनीतिक नोट मार्फत् आफ्ना धारणा समेत राखेको थियो । 

तर, भारत सरकारले पटक पटकका वार्ता निम्तोहरु बेवास्ता पनि गर्ने अनि अर्काको भूमि प्रयोग गर्दा बिना सूचना अतिक्रमण गर्न नरोकेपछि नेपाल सरकारले आफ्नो तर्फबाट दीर्घकालीन कदम चालेको हो ।

नक्सा सार्वजनिक गदै मन्त्री अर्यालले ‘यो युगको स्वर्णिम क्षण हो। यस्तो क्षणमा हामीसबै गौरवान्वित र पुलकित भएका छौं,’ भनिन्, ‘नेपालको नयाँ नक्सा अन्तराष्ट्रिय प्रचलन, नम्स, भ्यालु, र स्टयान्डरका आधारमा तयार पारिएको छ । नापि विभागको सहयोगमा तयार गरिएको नक्सा आजदेखि सरकारी दस्ताबेज र पाठयपुस्तकमा नयाँ नक्सा  समेटिने छ ।’

ऐतिहासिक सुखद क्षणः राष्ट्रियता र सम्प्रभुताको रक्षा गर्न सरकारको प्रतिबद्धता व्यवहारमा अनुवाद

भूमिसुधारमन्त्री अर्यालले लिम्पियाधुरा, कालापानी र लिपुलेक समेटिएको नक्सा सार्वजनिक गर्न पाउँदा आफूहरु गौरवान्वित र पुलकित भएको पनि बताइन् ।

यो क्षण सारा नेपाली र नेपालका लागि ऐतिहासिक र खुसीको क्षण रहेको उनको भनाइछ । 

उनले १८१६ को सुगौली सन्धीअनुसार काली नदी र त्यस पूर्वको भूभाग नेपालको अभिन्न अंग भएपनि हाल नेपालमा प्रचलित नक्साहरुमा काली नदी पूर्वका गुन्जी, नाभी, कुटी लगायतका केही भूभाग समेटिएको नदेखिएकाले नयाँ नक्सा सार्वजनिक गर्ने निर्णय भएको उनको भनाइ छ ।

मन्त्री अर्यालले राष्ट्रियता र सम्प्रभुताको रक्षा गर्न सरकारको प्रतिबद्धता व्यवहारमा अनुवाद भएको पनि बताइन् । उनका अनुसार यो प्रतिबद्धताको पुनर्पुष्टि पनि हो ।

‘यो निर्णयले नेपाल सरकार आफ्नो राष्ट्रियता र सम्प्रभुताको रक्षा गर्न प्रतिबद्ध रहेको पुनः प्रमाणित भएको छ ।’ 

अर्यालले भनिन्, ‘आगामी दिनमा छिमेकी मित्रराष्ट्र भारत सरकारसंग द्विपक्षीय वार्ता र कुटनीतिक प्रयास मार्फत समस्याको समाधान गर्न प्रतिबद्ध छौ । मित्रराष्ट्र भारतले सकारात्मक रुपमा लिनेछ भन्ने विश्वास लिएका छौं ।’

नेपालको अद्यावधिक नक्सा जसले पहिलो पटक अटायो लिम्पियाधुरा, कालापनी र लिपुलेक नेपालकै नक्सा भित्र 
अब यो नक्सा नै विद्यालय तहदेखि हरेक प्रशासनिक क्षेत्रमा प्रयोग हुने छ भने लोकसेवा आयोगका परीक्षाहरुमा समेत यो मुद्दाले विशेष स्थान पाउने देखिन्छ ।

... 

भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्री अर्यालले अद्यावधिक नक्सा सार्वजनिक कार्यक्रममा राखेको मन्तव्य

आदरणीय आमाबुवा दिदीबहिनी तथा दाजुभाइहरु 
सञ्चारकर्मी मित्रहरु 

सर्वप्रथम म सबैमा हार्दिक अभिवादन गर्दछु ।

लामो समयपछि नेपालको सीमाका विषयमा रहेको समस्यालाई सम्बोधन गर्दै मुलुकको इतिहासमा लिपुलेक, लिम्पियाधुरा र कालापानी भूभाग समेटिएको अद्यावधिक (राजनीतिक र प्रशासनिक) नक्सा सार्वजनिक गर्न पाउँदा यस घडीमा हामी सबै गौरवान्वित र पुल्कित भएका छौ । नेपाल सरकारको आर्थिक बर्ष २०७७÷०७८ को  वार्षिक नीति तथा कार्यक्रममा सम्माननीय राष्ट्रपतिज्यूबाट घोषणा भए बमोजिम त्यसको एक हप्ता भित्रै नेपालको राजनैतिक एवम् प्रशासनिक नक्साको नयाँ संस्करण सार्वजनिक गर्न पाउँदा आज मलाई अत्यन्त खुशी लागेको छ । 

यस अवसरमा यो गौरवशाली इतिहास निर्माण गर्न आम नेपाली जनताले देखाएको चासो र दिएको साथप्रति म आभार व्यक्त गर्दछु । नेपाली जनताको यही मर्म र भावनाको जगमा उभिएर हामीसँग उपलब्ध प्रमाण र ऐतिहासिक तथ्यले देखाएको सत्यको पथमा समर्पण भावनाका साथ अघि बढ्ने प्रेरणा मिलेको यहाँहरु समक्ष स्मरण गर्न चाहान्छु ।

नेपालको अद्यावधिक नक्सा सार्वजनिक गर्ने यो अवसरमा सिंगो नेपाल र नेपालीका लागि ऐतिहासिक सुखद क्षण हो । जुन सम्माननीय प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली नेतृत्वको यो सरकारको काँधमा आइपुगेको तपाइहरुसामु छर्लङ्ग छ ।

साथै नेपालको अद्यावधिक (राजनितिक र प्रशासनिक) नक्सा सार्वजनिक गर्ने यो सुनौलो अवसर यो युगको सर्वाधिक स्मरणीय क्षणका रुपमा मैले लिएको छु ।

नेपालमा मात्र होइन सिंगो विश्व मानचित्रमा नेपालको मानचित्र बदलिएको छ, यसले नेपालीको मन पनि बदलिएको छ । त्यतिमात्र होइन नेपालको बदलिएको मानचित्रले जनताको मनोबललाई अझ उच्च बनाएको छ ।

सीमाका विषयमा सिंगो राष्ट्र एक ढिक्का भएको यो ऐतिहासिक घडीमा हाम्रो दृढ संकल्प र अटल आत्मविश्वासका साथ हामीले संकलन गरेका यथेष्ठ प्रमाणहरुका आधारमा यस अघि नक्सामा छुटाइएका भूभाग समेटेर अद्यावधिक नक्सा सार्वजनिक गर्ने विन्दुमा आइपुगेका छौं । 

हाम्रो भूभागलाई जोगाउन पूर्वजहरुले बलिदानी गरेको इतिहासलाई हामीले कदापी विर्सन सक्दैनौं । पूर्वजहरुले रचिदिएको भौगोलिक इतिहासका कारण आज हामी नेपाली भन्न पाएका छौं । नेपाली हुनुमा हामी गौरव गर्दछौं ।

नेपाल निर्माणको अढाइ सय वर्षको दौरानमा धेरै आरोह अवरोह झेलेका पनि छौं । आजको यो ऐतिहासिक क्षणमा आइपुग्दा वर्तमान केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारले नेपाल र नेपालीको शिर झुक्न दिएको छैन र दिने पनि छैन भन्ने विश्वास यहाँहरुमा राख्न चाहान्छु ।

त्यति मात्र होइन सरकार ‘सुखी नेपाली, समृद्ध नेपाल’को राष्ट्रिय आकांक्षा पुरा गर्ने दिशामा राष्ट्र, राष्ट्रियता, सार्वभौमिकता र भौगोलिक अखण्डताको रक्षा गर्न दृढ संकल्पित छ । 

आदरणीय आमाबुवा, दिदीबहिनी तथा दाजुभाइहरु 

सन् १८१६ मार्च ४ मा तत्कालीन ईष्ट इन्डिया कम्पनी र नेपाल सरकारबीच भएको सुगौली सन्धीअनुसार काली नदी र सो भन्दा पूर्बको भूभाग नेपाल राज्यको अभिन्न अंग भएको तर हाल नेपालमा प्रचलित नक्साहरुमा काली नदी पूर्बका गुन्जी, नाभी, कुटी लगायतका केही भूभाग समेटिएको नदेखिएकोले ती भूभाग समेत देशको सिमानाभित्र पर्ने गरी तथा काली नदीको उद्गमस्थल  लिम्पियाधुरासम्म नक्सामा देखिने गरी नेपालको अद्यावधिक प्रशासनिक नक्सा तयार गरी प्रकाशन गर्न र प्रचलनमा ल्याउन नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद्को  मिति २०७७/०२/०४ गतेको बैठकले नेपालको अद्यावधिक राजनीतिक प्रशासनिक नक्सा स्वीकृत गरी लागू गर्न निर्णय गरेको छ । 

यस बिषयमा जग्गा नापजाँच नियमावली बमोजिम गठित समितिको मिति २०७६/११/१३ को बैठकले उक्त भूभाग समेटी नक्सा प्रकाशन गर्न गरेको सिफारिस एवं यस बिषयमा संघीय संसदको विभिन्न समितिहरुका बैठकले निर्देशन दिएको थियो । उक्त अद्यावधिक नक्सा प्रकाशनको लागि नेपाल सरकार परराष्ट्र मन्त्रालयबाट मिति २०७७/०२/०४ गते सहमति प्राप्त भएको थियो । 

राष्ट्रको सार्वभौमसत्ता र अखण्डता अक्षुण्ण राख्न देशको सिमानाको स्पष्ट अभिलेख महत्वपूर्ण हुने र सो को लागि देशको सम्पूर्ण भूभाग स्पष्टसँग देखिने नक्सा प्रकाशन गरी  प्रचलनमा ल्याउन अत्यन्त आवश्यक रहेको सन्दर्भमा विगतमा नेपालको नक्सामा छुटाइएका गुन्जी, नाभी, कुटी लगायतका भूभाग समेटी ती भूभाग समेत देशको सिमानाभित्र पर्ने गरी तथा काली नदीको उद्गमस्थल  लिम्पियाधुरासम्म नक्सामा देखिने गरी नेपालको अद्यावधिक, राजनितिक, प्रशासनिक नक्सा तयार गरी प्रकाशन गर्ने निर्णय भएबाट नेपाल सरकार आफ्नो राष्ट्रियता र सम्प्रभुताको रक्षा गर्न प्रतिबद्ध रहेको पुनः प्रमाणित भएको छ ।

आगामी दिनमा छिमेकी मित्रराष्ट्र भारत सरकारसंग द्विपक्षीय वार्ता र कुटनीतिक प्रयास मार्फत समस्याको समाधान गर्न प्रतिबद्ध छौ । मित्रराष्ट्र भारतले सकारात्मक रुपमा लिनेछ भन्ने विश्वास लिएका छौ । 

यस विषयमा मार्गनिर्देशन गर्नुहुने सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यू, मन्त्रीज्यूहरु, सुझाब, सल्लाह दिनुहुने अभियन्ताहरु, विज्ञहरु, नागरिक समाज, अहोरात्र खट्नुहुने राष्ट्रसेवक कर्मचारीहरु, राजनीतिक दल र सञ्चारकर्मी तथा सञ्चारमाध्यमहरु प्रति आभारी छु ।

यस बन्दाबन्दीको अबस्थामा पनि अहोरात्र खटेर आफ्नो ज्ञान सीप र प्रविधिको उपयोग गर्दै नापनक्साका मान्य सिध्दान्त, अन्तर्राष्ट्रिय प्रचलन, देशको मौजुदा कानून, नम्स, भ्यालुज र स्टाण्डर्स पालना गरी नक्सा तयार गर्ने नापी विभागका प्राविधिक एवं यस मन्त्रालय अन्तर्गतका सम्पूर्ण राष्ट्र सेवक कर्मचारीहरूलाई हृदयदेखि नै धन्यवाद दिन चाहन्छु ।

सञ्चारमाध्यमको योगदानका निम्ति आभारी छु ।

अन्तमा यो अद्यावधिक, राजनितिक, प्रशासनिक संस्करणको नक्सा छिट्टै वेब भर्सन र हार्डकपी दुबै प्रकाशनमा ल्याइने छ । अब उप्रान्त नेपालको नक्सा प्रयोग भएका सबै सरकारी दस्तावेज एवं पाठ्यपुस्तकहरूमा नयाँ संस्करण बमोजिमका नक्साहरू प्रयोग गरिनेछ ।

म यहाँहरूमार्फत आम नक्सा प्रयोगकर्ताहरूमा अपिल गर्न चाहन्छु अब उप्रान्त सबैले यही नयाँ संस्करण बमोजिमको नक्सा प्रयोग गर्नुहुनेछ ।  कोभिड १९ को महामारीको कारणले विश्व आक्रान्त भइरहेको वर्तमान समयमा नेपाल सरकार सम्पूर्ण नागरिकको सुरक्षाका निम्ति अहोरात्र खटिरहेको यथार्थ जग जाहेर नै छ ।

यस महामारीका बिरुद्ध एकताबद्ध भएर लड्न सम्पूर्ण नेपाली जनता एवं महानुभावमा हार्दिक अनुरोध गर्दछु । 
धन्यवाद ।

मिति: २०७७/०२/०७

 

०००

 

नेपालको नक्साले पायो ऐतिहासिक आकारः कालापानी, लिम्पियाधुरा, लिपुलेकसहितको नेपालको नयाँ नक्सा स्वीकृत

‘भारतलाई भूमि फिर्ता गर्नेबारे सोध्ने छु– सिंहमेव जयते कि सत्यमेव जयते !’

‘राष्ट्रियता ठूलो वा सानो भन्ने हुँदैन, राष्ट्रहरुले बराबर स्वाधीनताको उपयोग गर्न पाउनु पर्छ’ प्रधानमन्त्री ओली (LIVE)

सीमा सुरक्षामा ऐतिहासिक कदमः कालापानी नजिक छाङरुङमा बस्यो आजदेखि सशस्त्र प्रहरीको बोर्डर आउट पोस्ट



प्रकाशित: २०७७ जेठ ७
May 20th 2020

निर्माण सञ्चार

निर्माण सञ्चार : पुनःनिर्माण एवं प्रकोप चेतना विस्तारको पहरेदार