नेपाली समय: ०२:१६:३० बिहान
वि.सं २०७७ आश्विन १४   बुधवार

जगदम्बाको ‘कमसल’ स्टिल उत्पादन गर्ने के थियो नक्कली काइदा? दशकौंदेखि मुलुक र उपभोक्ता ठगिए, बल्ल कारबाही !

निर्माण सञ्चार, ३० भदौ, काठमाडौं । नेपाली छड इन्डस्ट्रिजमा जगदम्बा ग्रुपको काम विगत दशकदेखि नै उपभोक्ता ठगीमा केन्द्रित थियो । भूकम्प लगत्तै कवाडी पेलेर निस्कने पाताबाट छड बनाएबारे ‘ब्रेकिङ’ भएपनि यसमाथि खासै कारबाही गरिएको थिएन । दशकौंदेखि मुलुक र जनता ठग्दै आएको जगदम्बा स्टिललाई बल्ल कारबाही भएको छ ।

गुणस्तरहीन छड उत्पादन गरेपछि जगदम्बा स्टिललाई गुणस्तर तथा नापतौल विभागले कारवाही गरेको हो । योसँगै विभागले सो कम्पनीबाट उत्पादन हुने १६ एमएमको छडको इजाजत पनि स्थगन गरेको छ । तीन सय टन उत्पादित छड बिक्रीमा रोक लगाएको छ ।

  • मंगला सिमेन्ट पनि कारबाहीमा

विभागले गरेको अनुसन्धानले टिएमटी बार १६ एमएमको जगदम्बा छडमा कार्बन र सल्फरको मान नेपाल गुणस्तर मापदण्डभन्दा फरक अर्थात् न्यून रहेको विभागले फेला पारेको थियो ।

गुणस्तर मापदण्डअनुसार छडमा ०.३० प्रतिशत हुनुपर्ने कार्बनको मात्रा ०.३५ प्रतिशत पाइएको थियो । यस्तै ०.०६० प्रतिशत रहनुपर्ने सल्फर ०.०५५ पाइएको थियो ।

मंगला सिमेन्टको ठगी धन्दा पनि रोकियो

त्यस्तै धादिङमा उद्योग राखी सिमेन्ट उत्पादन र बिक्री गर्दै आएको मंगला सिमेन्टलाई पनि विभागले कारबाही गरेको छ । यो सिमेन्ट कम्पनीले उत्पादन गर्ने पिपिसी ‘ओम मंगला’ सिमेन्ट गुणस्तरहीन रहेको विभागको भनाइ छ ।

विभागले अध्ययनक्रममा उद्योगबाट संकलन गरेको दुई किसिमको नमूना परीक्षण गर्दा गुणस्तर मान तोकिएको भन्दा धेरै पाइएको थियो ।

सिमेन्टमा कम्प्रेसिभ स्ट्रेन्थ क्रमश १४ एमपीए र १९ एमपिए हुनु पर्नेमा १६ तथा २२ एमपिए पाइएको विभागको भनाइ छ ।

विभागले यस कम्पनीबाट उत्पादित दुई ब्याचको सिमेन्ट बजारबाट फिर्ता गर्ने र पिपिसी सिमेन्टको बिक्री वितरणमा रोक लगाएको हो ।

के गर्दैनथ्यो जगदम्बाले नक्कली काम ?

अनुसन्धानको क्रममा फलामे डन्डी उत्पादन गर्न उच्च गुणस्तरको ब्लेड प्रयोग गर्नुपर्नेमा जगदम्बाले कबाडीमार्फत संकलन गरेका टुक्रा पगालेर ब्लेड बनाई प्रयोग गर्दै आएको पाइएको छ । जगदम्बा स्टिलको उद्योग बाराको सिमरामा छ । नम्बर वान फलामे छड भनेर दाबी गर्दै आएको जगदम्बाको गुणस्तरमा लापरवाही देखिएपछि उपभोक्ताको हितमा बिक्रीमा रोक लगाउनुपर्ने अवस्था आएको विभागले जनाएको छ ।

यसअघि पनि जगदम्बा स्टिलका उत्पादनमा धेरै पटक प्रश्न उठेको थियो । समस्या आएका ठाउँमा सो कम्पनीले प्रतिनिधि पठाएर सम्झौता गर्दै आएको पाइएको छ । जगदम्बा डन्डी प्रयोग गरेर निर्माण गरिएका घरलगायत भौतिक पूर्वाधार कमजोर देखिए सुरक्षाका लागि बिमा गरिदिने र थप केही दुर्घटना भए जिम्मेवारी लिने गरी उपभोक्तासँग उसले सम्झौता गर्दै आएको थियो  ।

मापदण्ड परीक्षण गर्ने क्रममा सो उद्योगको डन्डी न्यून गुणस्तरको पाइएकाले नेपाल गुणस्तर प्रमाण चिह्न ऐन–२०३७ तथा नियमावली, २०४० को नियम ९१६० बमोजिम कानुनी कारबाही प्रक्रिया अघि बढाइएको विभागले जनाएको छ ।

विभागका महानिर्देशक विश्वबाबु पुडासैनीले जगदम्बाले डन्डी उत्पादन गर्दा मापदण्डभन्दा बढी केमिकल प्रयोग गरेर गुणस्तरमा बेवास्ता गरेको भेटिएपछि त्यस्तो गुणस्तरहीन डन्डी बिक्रीमा रोक लगाउनुपरेको बताए ।

गुणस्तरको विषयमा उपभोक्ताको गुनासो आएपछि प्रयोगशालामा परीक्षण गर्दा यस्तो कमजोरी भेटिएको जानकारी गराउँदै उनले मापदण्डअनुसार नभएपछि बिक्रीमा रोक लगाइएको बताए । उनले अहिले सो ब्याचको सम्पूर्ण रड बजारबाट फिर्ता लिनसमेत निर्देशन दिइएको जानकारी गराए ।

  • शंकर ग्रुपले अझै केकेमा गर्दैछ उपभोक्ताको ठगी? खै गम्भीर खोजी ?
  • जगदम्बाको १६ एमएमको छडको इजाजत पनि रोकियो
  • ३ सय टन छड बिक्रीमा रोक 
  • मंगला सिमेन्टलाई पनि कारबाही
जगदम्बा स्टिल प्रालिले फलामका डन्डी उत्पादन गर्दा मापदण्डभन्दा बढी केमिकल प्रयोग गरेर गुणस्तरमा बेवास्ता गरेको भेटिएपछि बिक्री वितरणमा रोक लगाइएको हो ।

अनुसन्धानको क्रममा फलामे डन्डी उत्पादन गर्न उच्च गुणस्तरको ब्लेड प्रयोग गर्नुपर्नेमा जगदम्बाले कबाडीमार्फत संकलन गरेका टुक्रा पगालेर ब्लेड बनाई प्रयोग गर्दै आएको पाइएको छ । जगदम्बा स्टिलको उद्योग बाराको सिमरामा छ । नम्बर वान फलामे छड भनेर दाबी गर्दै आएको जगदम्बाको गुणस्तरमा लापरवाही देखिएपछि उपभोक्ताको हितमा बिक्रीमा रोक लगाउनुपर्ने अवस्था आएको विभागले जनाएको छ ।

यसअघि पनि जगदम्बा स्टिलका उत्पादनमा धेरै पटक प्रश्न उठेको थियो । समस्या आएका ठाउँमा सो कम्पनीले प्रतिनिधि पठाएर सम्झौता गर्दै आएको पाइएको छ । जगदम्बा डन्डी प्रयोग गरेर निर्माण गरिएका घरलगायत भौतिक पूर्वाधार कमजोर देखिए सुरक्षाका लागि बिमा गरिदिने र थप केही दुर्घटना भए जिम्मेवारी लिने गरी उपभोक्तासँग उसले सम्झौता गर्दै आएको थियो  ।

शंकर ग्रुप सन् १९७९ मा स्थापना भएको व्यावसायिक घराना हो । यसका सञ्चालक साहिल अग्रवाल हुन् ।

यही ग्रुपका अर्का सञ्चालक सुलभ अग्रवाल कोरोना महामारीबाट बच्न गत ११ चैतबाट सरकारले लगाएको लकडाउनको बेला ज्वरो नाप्न प्रयोग हुने थर्मलगन कालोबजारी गरेको अभियोगमा पक्राउ परेका थिए ।

यो ग्रुपअन्तर्गत अहिले करिब दर्जनौं कम्पनी सञ्चालनमा छन् । यो गु्रपले सन् १९९४ मा जगदम्बा स्टिल र सिमेन्ट उद्योग सञ्चालनमा ल्याएको हो ।

अधिकांश उद्योगले विदेशका उच्च प्रविधियुक्त कम्पनीले रिसाइकल गरेका ब्लेड ल्याएर प्रयोग गर्छन् । केही स्टिल उद्योगले नेपालभित्रै कबाडी फलाम संकलन र प्रशोधन गरी प्रयोग गर्दै आएका छन् ।

तीमध्ये जगदम्बा कम्पनी पनि एक हो । जगदम्बाले आफैं प्रशोधन गरी ब्लेड बनाएर प्रयोग गर्दै आएको छ । प्राइमरी ब्लेडभन्दा प्रशोधन गरेको ब्लेड किलोमा तीन रुपैयाँ सस्तो पर्ने उद्योगी बताउँछन् ।

नेपालमा सञ्चालित स्टिल उद्योगले नयाँ प्रविधि भिœयाएर गुणस्तरीय रड उत्पादन गरिरहेको अवस्थामा नाम चलेकै उद्योगबाट गुणस्तरमा खेलाँची गर्नु गम्भीर त्रुटि हो ।


OOO

 

 



प्रकाशित: २०७७ भाद्र ३०
September 15th 2020

निर्माण सञ्चार

निर्माण सञ्चार : पुनःनिर्माण एवं प्रकोप चेतना विस्तारको पहरेदार